|
Odun ya da diğer lignoselülozik hammaddelerden elde edilen yongaların kurutulmasından sonra sentetik reçinelerle muamele edilip, belli sıcaklık ve basınç altında preslenmesiyle elde edilen geniş yüzeyli levhadır.
Ahşap bilinenin aksine çok fazla üstünlükleri olan bir malzemedir ve diğer malzemelere göre kullanımı oldukça sağlıklı ve güvenilirdir. İşte kanıtları;
- Ahşap ardışık yüklemelere karşı dirençlidir. Örneğin deprem gibi bir doğal afetle karşılaşıldığında ahşap yapı (taşıyıcı elemanlar; kolon, kiriş vb.) hemen yıkılmazken; beton yapı bu yüklemelere dayanamayarak kısa sürede yerle bir olur.
- Ahşap malzeme, farklı iklim koşullarına uyum sağlayabilir ve sıcaklığa maruz kaldığında çelik gibi deformasyona uğramaz. Yangına dirençlidir. Hemen çökmez. Örneğin A.B.D. deki 11 Eylül terör saldırısında ikiz kuleler yüksek sıcaklığa maruz kalarak kısa bir sürede çökmüştür. Bu durum ahşap için söz konusu değildir.(çelik yapı 10 dakikada çökerken ahşap yapı 1 saate kadar dayanabilmektedir.
- Ahşap çevre dostu bir malzemedir; çevreyle kimyasal bir dengededir. Bu durum ahşabın yüzyıllar boyu varlığını sürdürmesine olanak sağlar.
- Ahşap enerji tasarrufu sağlar. Ahşap yapıyı ısıtmak için gerekli enerji beton yapıyı ısıtmak için gerekli enerjiden daha fazladır.
- Ahşap geri dönüşümü dünyada tek olan bir malzemedir. Yenilenebilir bir kaynaktır. Örneğin petrokimyasal bir ürün olan PVC petrol kaynakları kurumadığı sürece varlığını sürdürebilir, ahşap malzemenin kaynağı olan ağaç her daim yetiştirilebilmektedir. Ayrıca çelik malzeme göz önüne alındığında burada, geri dönüşüm için harcanan enerji ahşabın geri dönüşümüne harcanandan daha fazladır.
- Ahşabın montajı daha kısa sürede ve insan gücüyle yapılabilir. Diğer yandan ahşap yapılar söküldüğünde az bir tahribatla tekrar montajı yapılabilir.
- Ahşap ses absorblama ve ses izolasyon özelliğine sahiptir. Konser, sinema, tiyatro, spor salonlarında güvenle kullanılabilir. Yani sesi emerek yankı olayını önler.
- Ahşap yapılar çevreye duyarlıdır, ortama sağlığa zararlı gazlar yaymazlar. Örneğin beton yapılar ortama kanserojen etkisi olan radon gazı yaymaktadır.
MDF ( midium density fiber board ); odun ve diğer lignoselülozik hammaddelerden elde edilen liflerin sentetik tutkallarla (Üre formaldehit, melamin formaldehit ve fenol formaldehit) muamele edilip belirli bir rutubet derecesine kadar kurutulduktan sonra oluşan taslağın belli sıcaklık ve basınç altında preslenmesi sonucu oluşan bir üründür.
- Masif oduna alternatiftir, kolayca işlem görebilir; delik açma, lamba ve zıvana açma, yüzeyinin kolaylıkla motiflendirilebilmesi (mobilya sektöründe önemli bir özelliktir) gibi.
- Son derece düzgün ve homojen bir yapıya sahiptir. Bu yüzden kolaylıkla boyama, cilalama, vernikleme gibi işlemler yapılabilir.
- Her türlü kaplama elemanıyla kaplanması söz konusu olabilmektedir(laminat, reçine emdirilmiş kağı vs.).
- Eğilme direnci ve elastikiyet modülü yüksektir bu özellik MDF’ nin en önemli özelliğidir.
- Çivi ve vida tutma gücü yüksektir.
MDF mobilya ve inşaat sektöründe sıkça kullanılan bir üründür. Bu durum masif ağaç malzemeye alternatif bir ürün ve dolayısıyla da sağlam ve sert oluşundan ileri gelmektedir. Kullanım alanlarından bazıları:
- Bina iç bölmeler
- Kapı kasaları, kapılar
- Gömme dolap, kapak, gövde ve arkalıkları
- Büro masa, sehpaları
- Bilardo masaları
- Süpürgelikler
- Tavanlar
- Endüstriyel raf
- Ağır döşeme, taban döşemeleri vs.
Thermowood yaklaşık 120–230º C arasındaki sıcaklıklarda oksijensiz ortamda su buharı ve hava sirkülasyonu ile ağaç malzemeye uygulanan termal modifikasyon işlemidir. Ağaç malzemenin iç ısısı;
- Ağaç malzemenin (ahşabın) kalınlığına,
- Başlangıç rutubetine göre değişmekle beraber uygulama süresi 50- 145 saat arasındadır.
- Neme bağlı deformasyon oranında % 90 a varan azalmalar gözlenir.
- Mantarlara ve çürümeye karşı dayanıklıdır.(dayanıklılık sınıfı 2’dir.)
- Mikro organizmalara ve böceklere karşı dayanıklılık artırılmıştır.
- Çatlamaya karşı direnci arttırılmıştır.
- Şeklini muhafaza eder.
- Termal modifikasyon işlemi görmüş ağaç malzeme, bu işlemi görmemiş malzemeye göre daha stabildir.
- Reçine oranı en aza indirgenir ve reçinenin kalan kısmı kristalize edilir.
- Her türlü hava koşuluna uygundur.
- Isı iletkenliği azaltılmıştır.
- Yüzey işlemleri kolaylıkla uygulanabilir.
- Ağırlığı %15 oranında azalmıştır.
- Çalışma oranı minimize edilmiştir.
- Renk homojenliği söz konusudur.
- Termal modifikasyon işlemine maruz kalan ağaç malzemenin eğilme direnci, bu işlemi görmemiş malzemeye göre daha azdır.
- Estetik ve dekoratif bir özelliğe sahiptir.
Thermowood üstün kullanım özelliklerine sahiptir. Bu nedenle birçok alanda güvenle kullanılabilmektedir. Thermowoodun kullanım yerlerinin bazıları şunlardır:
Bahçe mobilyaları,
Ahşap saunalarda,
Yüzme havuzlarında
Yürüyüş yollarında
Teraslarda, tavan, taban ve duvar döşemelerinde vs.
Odun özlü materyaller deyince akla MDF, yonga levha, kontrplak gibi odun esaslı levhalar gelir. Bunlar, odun hammaddesinin yanında; tutkal gibi bu hammaddeleri bir arada tutacak maddeler de ihtiva eder. Odun esaslı materyallerin yapışma kalitesini etkileyen faktörler şunlardır:
- Tutkal tabakasının kalınlığı
- Tutkalın vizkositesi
- Malzeme yüzeyine sürülen tutkal miktarı
- Ağaç malzemenin ve yapıştırıcının PH değeri
- Preslemede uygulanan basınç, süre ve sıcaklık
- Ağaç malzemenin yoğunluğu
- Ağaç malzemede mevcut extraktif madde miktarı
- Rutubettir.
Kerestenin kurutulması, kerestenin yüzeyindeki mevcut rutubetin buharlaştırılarak uzaklaştırılmasıdır. Kurutma süresi; kereste kalınlığı, türü ve kurutma işleminde kullanılan cihazın hızına bağlı olarak değişir.
Kurutma sonucu; kerestenin her bölümünde sahip olunan rutubet miktarında tam bir homojenlik sağlanması söz konusu olamamaktadır. Bu yüzden kurutma işlemi sonunda genellikle şartlandırma işlemi yapılmaktadır.
Ahşabın olumlu özelliklerinin yanında; ahşabın kullanımına kuşkuyla bakılmasına sebep olan bazı özellikleri de vardır:
- Mantar, böcek ve mikro organizmalara maruz kalarak çürüyebilir.
- Yanabilen bir malzemedir.
- Rutubet alması ve vermesi kolaydır bu yüzden çalışarak boyutsal stabilizesinde değişimler gözlenir.
Fakat tüm bu olumsuz özelliklerin giderilmesi söz konusu olabilmektedir. Örneğin ön koruma (emprenye) ürünleri kullanılarak mantar ve böceklere karşı ahşap malzeme korunabilir.
Genellikle üç katlı ahşap yapılar inşa edilir. Beş katlı örnekleri olmakla birlikte ahşap bina altı kata kadar inşa edilebilmektedir.
Bunun en önemli nedeni ahşabın yeterince tanıtılamamasından ileri geliyor. Bunun yanında ahşabı işleyen kalifiye personel sayısının azlığı ve ahşap sektörünün çok fazla ön plana çıkamamasın da söylenebilir. Ayrıca ahşap avantajlarının yanında yaygın inanca göre güvensiz bir materyal. Bu inancı yıkmakta; ahşap uzmanlarına, setöre bağlı kurum – kuruluşlara ve bu konuda yetiştirerek piyasaya sunulacak elemanlara düşüyor.
MDF, yonga levha gibi odun esaslı malzemelere klimatizasyon işleminden sonra kalınlık hatalarının giderilmesi ve levha yüzeylerinin daha düzgün hale gelmesi için zımparalama işlemi yapılır. Tabi bu işlemi yaparken levhanın her iki yüzeyinin eşit miktarda zımparalanmasına dikkat edilmelidir.
Extraktif maddeler ağaç içinde var olan; ağaca koku, renk ve dayanıklılık veren maddelerdir. Extraktif maddeler;
- Tutkalın yapışmasını önleyici etki yapar.
- Uçucu extraktifler levha sıcak preste gaz haline gelerek levhada küçük patlaklara sebebiyet verir.
- Reçine gibi maddeler levhanın su almasını engelleyici rol oynar.
İzosiyanat tutkalı odunun bileşenleriyle kimyasal reaksiyona girerek hidroksil bağlarını bağlar ve böylelikle daha az su absorbe eder. Su ihtiva etmediği için ve suya dayanıklı olduğu için hidrofobik madde kullanımına gerek yoktur. Sarımtırak renkte olup; üre formaldehit gibi ortama formaldehit yaymaz. Fakat temas halinde insan sağlığına zararlı etkileri vardır ve ayrıca levha taslağı sıcak preste preslenirken izosiyanat tutkalı pres plakalarına yapışır.
Yanma, ortamdaki oksijen oranının azaltıcı tedbirler ve yanma derecesinin yükseltilmesiyle geciktirilebilmektedir. Borlu bileşiklerle (boraks, borik asit) malzemenin ergime sıcaklığı yükseltilir ve malzeme böylelikle geç tutuşur. Amonyumlu bileşikler(NH2) ağaç malzemeye katıldığında(MDF, yonga levha, kontrplak vs.) ortama NH3 gazı çıkar; NH3 gazı yanmayı zorlaştırmaktadır.
Yanmayı geciktirici maddelerin ağaç malzemeye yararlı özelliklerinin yanında bazı olumsu özellikleri de vardır:
- Yapışma direncini düşürür.
- Ağaç malzemenin su almasını kolaylaştırır.
- Ağaç malzemenin işlenmesini zorlaştırır.
- Levhanın koyulaşmasına neden olur.
Yonga levha yeterli fiziksel ve mekanik özelliklere sahiptir. Bunun yanında işlenmesi kolay, istenilen kalınlığa kadar üretilebilir( bu; işçilikten tasarrufu sağlar), diğer malzemelerle çivi, vida veya tutkalla birleştirilebilir.
Yonga levhanın belli başlı kullanıldığı yerler; mobilya(çalışma-yemek masaları, büfe, mutfak dolabı, karyola, sandık, kanepe, okul sıraları, sandık vb.),dekorasyon, inşaat (prefabrik yapı imalinde), ambalaj, vagon ve gemi yapımında kullanılabilmektedir.
Üre formaldehit suya dayanıksızdır ve bu nedenle dış ortamda kullanımı tercih edilmez. Ayrıca ortama çok fazla miktarda formaldehit yayar. Bu da hem üretici hem de tüketiciyi zor durumda bırakır. Üre formaldehit ucuz bir yapıştırıcıdır ve bu nedenle de iç ortamlarda kullanılan malzemelerin üretiminde çok sık kullanılır. Olumsuz özelliklerinin tamamen ortadan kaldırılması mümkün değildir. Ancak melamin formaldehit gibi rutubete dayanıklı olan bağlayıcılarla bu durum kısmen ortadan kaldırılabilir.
Hidrofobik madde su itici madde anlamına gelmektedir. Adından da anlaşıldığı üzere su itici bir etkiye sahiptir. Fakat ağaç malzemeye çok fazla katılmamalıdır çünkü tutkalın yapışmasını zorlaştırır ve yapışma direncinin düşmesine sebep olur.
Kurutma, ağaç malzeme içindeki fazla miktardaki suyun uzaklaştırılarak malzemenin kullanıma daha uygun bir hale getirilmesini sağlamaktadır. Kurutma ağaç malzemenin fazla rutubetten kaynaklanan çürümesini önler; çarpılma, dönme ve çatlama gibi kusurların oranlarını azaltır. Tutkallama ve yapışma kabiliyeti artar, yüzey işlemleri daha kolay uygulanır. Ayrıca çivi, vida ve boya tutma kabiliyetleri de artar.
OSB (Oriented strand board) diğer odun esaslı levhalardan ( MDF, yonga levha vs.) farklı olarak, üretimi sırasında strand denilen parçaların yönlendirilmeye maruz bırakılması sonucu oluşur. OSB üretiminde kullanılan parçalar diğer odun esaslı levhalarda kullanılanlardan daha büyüktür ve kurutma işleminden geçen yongalar üç ana katmanda birbirlerine dik gelecek şekilde (oriented) serilir. Yönlendirme işleminin ardından taslak, su geçirmez bağlayıcılar ve reçinelerle ısı ve basınç altında plaka haline getirilir.
Ahşap yenilenebilir bir materyaldir ve dolayısıyla daha az enerji kullanımıyla diğer zemin seçeneklerine oranla; iç hava kalitesini yükseltir ve günümüzün en önemli sorunu olan küresel ısınmayı tetikleyecek zararlı salınımlardan uzak bir ortam oluşturur. Ayrıca ahşap zeminin tercih edilmesindeki nedenlerden biri de sağlıklı bir ev ve yaşam çevresi oluşturması; özellikle astım ve nefes problemli insanlar için iç mekan havasının kalitesini artırmasıdır. Toz ve çöp çok derinlere kadar ilerlemez; bu yüzden bakımı kolaydır.
|
